Mayotte’da Chido Kasırgası Sonrası Ekonomik Sıkıntılar ve Yeniden Yapılanma Süreci Sürüyor
Chido Kasırgası’nın üzerinden bir yılı aşkın süre geçmesine rağmen Mayotte adasında ekonomik sıkıntılar devam ediyor. Kırılgan bütçeler, ödeme gecikmeleri, işçi bulma zorlukları ve geç tazminat...
Chido Kasırgası’nın üzerinden bir yılı aşkın süre geçmesine rağmen Mayotte adasında ekonomik sıkıntılar devam ediyor. Kırılgan bütçeler, ödeme gecikmeleri, işçi bulma zorlukları ve geç tazminat ödemeleri yeniden yapılanmayı yavaşlatıyor. İhtiyaçların hala büyük olduğu bölgede, Başbakan Sébastien Lecornu’nun 26-27 Ağustos tarihlerinde takımadayı ziyaret etmesi bekleniyor. Bölgedeki şirketlerin yüzde 90’ı kasırgayı 2019’dan bu yana atlatılması en zor kriz olarak tanımlarken, devlet ve yerel yönetimlerin fon aktarımlarındaki gecikmeler süreci zorlaştırıyor.
Chido Kasırgası’nın üzerinden bir buçuk yıldan fazla zaman geçmesine rağmen Mayotte’da ekonomik yapı baskı altında kalmaya devam ediyor. Kırılgan bütçeler, ödeme gecikmeleri, işe alım zorlukları ve geciken tazminatlar yeniden yapılanmayı yavaşlatıyor. İhtiyaçlar oldukça büyük düzeyde kalmaya devam ederken, Başbakan’ın 26-27 Ağustos tarihlerinde takımadayı ziyaret etmesi bekleniyor.
Mamoudzou’daki Kawéni sanayi bölgesinde, otomobil bayisi MMC Distribution’ın tesislerinin üçte ikisi hâlâ kullanılamaz durumda. Chido Kasırgası’nın üzerinden on dokuz ay geçmesine rağmen çalışmalar henüz başlamadı. Laurent Janoviez, sigortanın yeniden yapılanma masraflarının yalnızca onda birini karşıladığını, bu nedenle daha düşük maliyetle yeniden inşa seçeneklerini incelediklerini belirtiyor.
Yönetici, faaliyetine devam edebilmek için depolama alanları oluşturmak amacıyla konteynerlere yatırım yaptığını ve 35 çalışanının çalışma saatlerini yeniden düzenlediğini ifade ediyor. Kapasitelerinin yüzde 50’si ile çalıştıklarını özetleyen Janoviez, bu kısıtlamalara rağmen kasırga sonrası araçlara olan yüksek talep sayesinde şirketin cirosunu dengelemeyi başardığını kaydetti.
2019’dan bu yana en zor kriz
Geçtiğimiz haziran ayında yayımlanan bir Ticaret ve Sanayi Odası araştırmasına göre, yöneticilerin yüzde 90’ı Chido’yu “2019’dan bu yana üstesinden gelinmesi en zor kriz” olarak değerlendiriyor. Mayotte yerel meclis üyelerine yazdığı mektupta Başbakan Sébastien Lecornu, 26-27 Ağustos tarihlerinde gerçekleştireceği ziyaret öncesinde, doğal afetten bir buçuk yıl sonra bölgenin yeniden yapılanması ve kalkınmasının çok yavaş olduğunu kabul etti.
Chido mevcut kırılganlıkları artırdı
Kasırga, halihazırda yıll süren çalkantılardan çıkan bir ekonomiyi vurdu. Su kıtlıklarının ardından ada, yasa dışı göçe karşı düzenlenen sosyal hareketler nedeniyle yaklaşık iki ay boyunca felç oldu ve bu durum ithalata büyük ölçüde bağımlı olan bölgede tedarik zorluklarına yol açtı.
Buna ek olarak faaliyetleri olumsuz etkileyen güvenlik sorunları da yaşanıyor. Chido; tesisleri, ekipmanları ve stokları yok ederek, işletmeleri yenileme masraflarının bir kısmını peşin ödemeye mecbur bırakarak bu kırılganlıkları daha da artırdı. Mayotte İşletmeler Grubu Başkanı Fahardine Mohamed, ekonomik yapının yüzde 90’ının tüm bu krizi atlatacak finansal güce sahip olmayan çok küçük işletmelerden (TPE) oluştuğuna dikkat çekiyor.
Yöneticilerin yüzde 74’ü tedarikçilerine ödeme yapmakta zorlanıyor
2025 yılının sonunda ankete katılan yöneticilerin yüzde 66’sı, 2024 sonuna kıyasla cirolarında düşüş olduğunu belirtirken, yüzde 74’ü tedarikçilerine ve alacaklılarına ödeme yapmakta zorluklarla karşılaştı. Araştırma, yöneticilerin yüzde 60’ının da çalışanlarına ödeme yapma kapasitesine sahip olmadığını gösteriyor.
Mayotte CCI Genel Müdürü Abdoul Karime Bamana, bazı işletmelerin mahkeme sürecine girmeden ortadan kaybolması nedeniyle durumun ölçülmesinin daha da zor olduğunu belirtiyor. Çok sayıda işletmenin zorluk içinde olduğunu ifade eden Bamana, yöneticilerin genellikle gerekli işlemleri bile yapmadan faaliyetlerini bıraktığını ve bazı işletmelerin habersiz bir şekilde askıya alındığını kaydetti.
Denizaşırı Departmanlar İhraç Enstitüsü (Iedom) tarafından hazırlanan bir özete göre, ekonomik faaliyet, ağırlıklı olarak yeniden yapılanma çalışmaları destekliyle kademeli bir toparlanma yaşıyor.
Fahardine Mohamed, inşaat sektörünün dolu sipariş defterleriyle desteklendiğini ancak özellikle şirketlerin yerel idarelerden alacakları ödemeleri tahsil etmekte gecikmesi nedeniyle nakit akışlarının ciddi ölçüde bozulduğunu belirtiyor. Mohamed, bazı şantiyelerin terk edildiğini ve sürelerin uzaması nedeniyle diğerlerinin maliyetinin çok daha yüksek olduğunu ifade ediyor.
Devlet ödemelerinde gecikme yaşandı
Bu ödeme gecikmeleri, esas olarak yeniden yapılanmayı finanse etmek için devletin vaat ettiği kredilerin ödenmesini bekleyen yerel idarelerin finansal sıkıntılarından kaynaklanıyor. Hükümet tarafından paylaşılan rakamlara göre, 2025 sonu itibarıyla devletin Chido ile ilgili harcamalar için duyurduğu 100 milyon euroluk kaynağın dörtte birinden azı fiilen ödenmişti.
2026 yılında ise onaylanan kredilerin yalnızca yüzde 11,7’si harcandı. Başbakan mektubunda, Mayotte’un yeniden yapılandırılması için bu yılki bütçeye yazılan 674 milyon euroluk kaynağın yeterince hızlı bir şekilde şantiyelere dönüşmediğini kabul ediyor. İdari prosedürlerin çok uzun olduğunu, mülkiyet karmaşasını, mevcut mühendislik zayıflığını, sorumlulukların dağılmış olmasını, ödeme sürelerini veya bazı hizmetlerin hâlâ yeterince operasyonel olmadığını belirten Başbakan, devletin bunların çözülmesinde üzerine düşeni yapması gerektiğini ve belediyelerin dosyaların karmaşıklığı karşısında yalnız bırakılamayacağını vurguluyor.
Bir ara değerlendirme ziyareti
Bu nakit akışı sorunlarının yanı sıra yerel işletmeler, bölgenin cazibesinin az olması ve bazı çalışanların oturum izinlerinin yenilenmesindeki problemler nedeniyle işe alım zorluklarıyla da karşı karşıya bulunuyor. İşletmeler ayrıca sigorta tazminatlarındaki gecikmelerle de başa çıkmak zorunda kalıyor. Iedom araştırması sırasında, sorgulanan işletmelerin yalnızca üçte biri kayıp ve zararları için önemli veya neredeyse tam bir karşılama elde ettiğini beyan etti.
Mayotte’un beş yıllık yeniden yapılanma planının başlatılmasından bir yıl sonra Sébastien Lecornu, özellikle yeniden yapılanma ve ekonomik toparlanma konularında bir ara değerlendirme yapmak üzere adaya bekleniyor. Ziyaretin sonrasız kalmayacağını vurgulayan Lecornu, harcanmayan kredilerin ertesi yıla devredileceğini belirterek Mayotte’un artık sözlere değil kanıtlara ihtiyacı olduğunu, kredilerin okullara, boru hatlarına, konutlara, yollara, hastanelere ve güvenlik donanımlarına dönüşmesi gerektiğini ifade ediyor.
No Comment! Be the first one.