Népal’deki Buzul Çökmesi ve Sel Felaketinde Can Kaybı Artıyor
26 Ağustos Çarşamba günü Çin’in Tibet sınırındaki iki Nepal vadisini devasa bir su ve çamur kütlesinin vurması sonucu büyük bir felaket yaşandı. ABD Jeolojik Araştırma Enstitüsü (USGS),...
26 Ağustos Çarşamba günü Çin’in Tibet sınırındaki iki Nepal vadisini devasa bir su ve çamur kütlesinin vurması sonucu büyük bir felaket yaşandı. ABD Jeolojik Araştırma Enstitüsü (USGS), dalganın bir buzulun bir kısmının çökmesi sonucu oluştuğunu ve 5.2 büyüklüğünde bir depreme yol açtığını bildirdi. Perşembe günü yapılan geçici bilanço açıklamalarına göre felakette 392 kişi hayatını kaybederken, yaklaşık 1.500 kişi ise kayıp durumda bulunuyor.
26 Ağustos 2026 Çarşamba günü, Çin Tibet sınırı yakınındaki Nepal’in iki vadisi devasa bir su ve çamur dalgasıyla yıkıma uğradı. Nepal ve Çin makamlarının açıklamalarına göre her iki ülkede toplam en az 362 kişi hayatını kaybetti, 1.384 kişi ise kayboldu. Bölge yürüyüşçüler, dağcılar ve Hindu hacılar tarafından sıklıkla tercih edildiği için kayıp kişilerin yarısından fazlasını yabancılar oluşturuyor.
Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırma Enstitüsü’ne (USGS) göre dalga, bir buzulun bir kısmının çökmesi neticesinde meydana geldi.
Zincirleme Felaket
Bu çöküş, bilim insanlarının “zincirleme felaket” olarak adlandırdığı durumu tetikledi. USGS’ye göre çöküşün şiddeti o kadar büyüktü ki, 5.2 büyüklüğünde bir depreme ve çok sayıda heyelana neden oldu. Sarsıntının Nepal makamlarının ilk başta sandığının aksine depremden değil, çökmeden kaynaklandığı belirtiliyor.
Glasiyolog Heïdi Sevestre, yaklaşık 5.200 metre yükseklikte kopanın “kaya ve buzuldan oluşan” Langtang Lirung buzulunun bir ucu olduğunu açıklıyor. Bu parça daha sonra dağın kuzey yamaçlarında 1.200 metre aşağıya yuvarlandı. Kanadalı üniversite yer bilimi insanı Dan Shugar’a göre, felaketten önceki 24 saat içinde gerçekleşen yoğun kar erimesi buzulun bir bölümünü zayıflattı.
Vadiye düşen bu çığ, Bhote Koshi nehri üzerinde doğal bir baraj oluşturdu. Glasiyolog Heïdi Sevestre, “Bu tıkanıklık nehrin su seviyesini yükseltti” diyor. Yaklaşık yirmi dakika sonra, suyun hacmi ve basınç kuvveti bu barajı yıkarak bir çamur, kaya ve moloz selini serbest bıraktı. Bilim insanı durumu, son derece ölümcül ve yıkıcı bir “dağ tsunamisi” olarak özetliyor.
İklim Değişikliğinin Rolü
Heïdi Sevestre, “İklim değişikliğiyle bağ kurmak birkaç ay sürecek” uyarısında bulunuyor. Bununla birlikte, iklim değişikliğinin tek neden olmadığını, ancak yüksek rakımlı ekosistemleri istikrarsızlaştırmaya elverişli koşullar yarattığını hatırlatıyor: Nepal’in çok yüksek dağları alçak rakımlara göre daha hızlı ısınıyor, bu da buzulların ve permafrost adı verilen donmuş toprağın erimesini hızlandırıyor. Sevestre, “Permafrost ne kadar çok çözülürse, sistemde o kadar çok su olur. Zayıflaması ve çöküntüler ile heyelanların meydana gelmesi bu şekilde gerçekleşiyor” diyor.
Birleşmiş Milletler’e göre Nepal dağları 2023 yılında buzul örtülerinin yaklaşık üçte birini kaybetti. Bilim insanına göre fosil yakıt kullanımı nedeniyle yayılan her kilo CO2, buzullardaki yaklaşık 15 kg buzun erimesine yol açıyor. Bilim insanı, eğer harekete geçmezsek “yüzyılın sonuna kadar buzul göllerinin boşalma sayısının üç katına çıkabileceği” konusunda uyarır.
Halihazırda Sınanan Bir Bölge
Felaketin yaşandığı Everest bölgesi, buzulların erimesine bağlı olarak Thame’de 2024 yılında bir buzul gölünün aniden boşalması gibi benzer olayları daha önce de yaşamıştı. Ondört ay önce meydana gelen bir başka çamur akıntısı 11 kişinin ölümüne ve yedi hidroelektrik santralinin durmasına neden olmuştu. Ancak bu sarsıntılar dünyanın yalnızca bu bölgesine özel değil; bilim insanı, “Bugün tüm dağlık bölgeler hassastır ve etkilenebilir” uyarısında bulunuyor.
Ya Fransa?
Heïdi Sevestre, PermaFrance permafrost gözlem ağını ve Ulusal Ormancılık Ofisi, MétéoFrance ve CNRS tarafından yürütülen ve 2024 yılında yeniden başlatılan buzul ve periglacial kökenli risklerin önlenmesine yönelik PAPROG programını atıfta bulunarak, “Neyse ki büyük izleme programlarımız var” diyerek rahatlatıyor.
Bu araçlara ek olarak, İsviçre’nin Blatten köyünün 2025 yılında kaya çökmesinden birkaç gün önce tahliye edilmesini sağlayan erken uyarı sistemleri gibi sistemler de bulunmaktadır; bu sistem Nepal’de acı bir şekilde eksikti ve “onlarca hayatı kurtarabilirdi”. Bu sistemler uzmanların buzulların yakınında yaptığı ölçümlere dayanmaktadır. “Çok ani ve hızlı bir fenomen ölçtüklerinde, buzulların akış aşağısında, alt kesimlerde yaşayan nüfusa bir alarm verilir.”
Halk, alarm sinyallerini tanımak üzere eğitiliyor ve en önemlisi nasıl tepki vereceğini biliyor; asla dalganın yönüne doğru koşmaya çalışmamak, ki dalga her zaman daha hızlı olacaktır, bunun yerine yüksek bir konuma çıkmak gerekiyor. “Bugün, bu programları desteklemek ve CO2 seviyelerimizi düşürerek soruna kaynağında saldırmak esastır. Aksi takdirde, bu olaylar daha da yıkıcı, ölümcül ve maliyetli hale gelecektir.”
No Comment! Be the first one.